W okresie od lipca do grudnia 2024 roku Stowarzyszenie Łagierników Żołnierzy AK realizowało projekt „Pamięci Żołnierzy Okręgu Wileńskiego AK” w ramach programu „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą”. Był to kolejny etap przedsięwzięcia, zapoczątkowanego w latach 2021 i 2023.
Głównym celem projektu było zinwentaryzowanie i uporządkowanie grobów Żołnierzy Okręgu Wileńskiego ZWZ-AK, którzy polegli lub zmarli na Wileńszczyźnie, ze szczególnym uwzględnieniem uczestników Powstania Wileńskiego 1944 roku – Operacji „Ostra Brama”. Działania te opierały się na dokumentacji i materiałach IPN opracowanych pod kierownictwem dr. Kazimierza Krajewskiego. Ponadto projekt obejmował organizację spotkania międzypokoleniowego, które odbyło się w okolicach rocznicy Operacji „Ostra Brama”, we współpracy ze Związkiem Polaków na Litwie, Związkiem Harcerstwa Polskiego na Litwie oraz Klubem Weteranów AK na Wileńszczyźnie. W wydarzeniu uczestniczyli kombatanci AK, Sybiracy z Litwy oraz polska społeczność z Wilna, w tym młodzież.
Członkowie Stowarzyszenia wraz z grupą wolontariuszy podjęli się tej niezwykle ważnej inicjatywy, mającej na celu pielęgnowanie pamięci o bohaterach. Dzięki wsparciu uczniów polskich szkół na Wileńszczyźnie oraz ich nauczycieli, miejsca spoczynku, które przez lata pozostawały zaniedbane, odzyskały należytą im godność.
Prace porządkowe objęły wiele miejscowości, w tym Balingórek, Miedniki, Skorbuciany, Ejszyszki, Koleśniki, Popiszki, Rudniki, Borunele i Sużany. Każde z tych miejsc ma unikalną historię związaną z polskim dziedzictwem, lecz upływ czasu oraz trudne warunki spowodowały, że cmentarze te popadły w zapomnienie.
Wolontariusze nie tylko przeprowadzali prace porządkowe, takie jak usuwanie zarośli, renowacja nagrobków i ogólna konserwacja cmentarzy, ale także dokumentowali te miejsca fotograficznie oraz organizowali lokalne inicjatywy edukacyjne. Ich zaangażowanie pozwoliło przywrócić tym miejscom należytą wagę historyczną i symboliczną.
Projekt ten jest żywym dowodem na to, że pamięć o przeszłości wymaga aktywnego zaangażowania społeczności. Prace porządkowe na cmentarzach to nie tylko fizyczne odnowienie miejsc pochówku, ale także wyraz szacunku i hołdu wobec tych, którzy oddali życie za ojczyznę. W realizację projektu zaangażowały się m.in. Wileńskie Agroekologiczne Centrum Nauczania w Białej Wace, Gimnazjum im. Tadeusza Konwickiego w Bujwidzach, Gimnazjum im. Ks. Józefa Obrembskiego w Mejszagole oraz Dom Kultury Polskiej w Wilnie.
Odnowiona również dedykowana strona internetowa Stowarzyszenia (https://groby.lagiernicy.pl), na której zgromadzono informacje o uporządkowanych grobach oraz dokumentację fotograficzną polskich miejsc pamięci narodowej. Strona ta stanowi cenne źródło informacji dla wszystkich zainteresowanych historią i dziedzictwem narodowym.
Zachęcamy do odwiedzenia strony internetowej i zapoznania się z materiałami dokumentacyjnymi. Mamy nadzieję, że inicjatywa ta będzie służyć jako platforma edukacyjna i przyczyni się do lepszego zrozumienia oraz docenienia naszego dziedzictwa narodowego.
W ramach projektu odbyło się również spotkanie międzypokoleniowe zorganizowane w okresie rocznicy Operacji „Ostra Brama”. Delegacja Stowarzyszenia Łagierników Żołnierzy AK na czele z Wiceprezesem Stowarzyszenia – Grażyną Złocką-Korzeniewską, a także Ireną Biernacką – Prezes Związku Polaków na Białorusi, oddział Lida oraz wolontariuszami ze Stowarzyszenia, oddali hołd poległym Żołnierzom AK podczas modlitwy przed obliczem Matki Boskiej Ostrobramskiej.
Następnie uczestnicy odwiedzili miejsca pamięci, w tym cmentarze na Rossie, w Kolonii Wileńskiej i Kalwarii Wileńskiej, gdzie złożyli kwiaty, zapalili znicze i modlili się za poległych Żołnierzy Armii Krajowej, którzy walczyli o wyzwolenie Wilna w lipcu 1944 roku. Wieczorem odbyło się spotkanie z kombatantami, Sybirakami, wdowami po Żołnierzach AK oraz działaczami organizacji polonijnych w Domu Kultury Polskiej w Wilnie.
Pamięć o bohaterach Armii Krajowej stanowi istotny element tożsamości narodowej polskiej młodzieży na Litwie oraz manifestację jedności Polaków z Macierza. Wierzymy, że nasze działania przyczyniają się do ochrony i zachowania narodowego dziedzictwa oraz budowania świadomości społecznej wśród kolejnych pokoleń.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.
Porządkowanie
Spotkanie i uroczystości w Wilnie
