W dniach 16-19.08.2019 r. nasze Stowarzyszenie Łagierników Żołnierzy Armii Krajowej we współpracy ze Związkiem Polaków na Białorusi oraz Światowym Związkiem Żołnierzy AK Okręg Wileńsko-Nowogródzki zorganizowało na terenie Białorusi obchody 75 rocznicy bitwy żołnierzy AK z wojskami NKWD pod Surkontami na Nowogródczyźnie.

W ramach zaplanowanych działań rocznicowych zorganizowaliśmy : organizację uroczystości rocznicowej na cmentarzu wojennym w Surkontach przy mogiłach poległych w bitwie (w tym Komendanta Okręgu Nowogródzkiego AK – ppłk Macieja Kalenkiewicza ps. “Kotwicz”), organizację koncertu patriotycznego dla społeczności polskiej z Lidy i innych oddziałów Związku Polaków na Białorusi, upamiętnienie poległych żołnierzy AK poprzez odwiedzenie ich mogił na szeregu cmentarzy na Nowogródczyźnie, a także poprzez realizację warsztatów historycznych dla polskich dzieci, młodzieży i osób dorosłych w społecznej szkole polskiej w Lidzie.

Główne uroczystości rocznicowe na cmentarzu wojennym AK w Surkontach odbyły się w dniu 17.08.2019 r. z udziałem przedstawiciela Prezesa Rady Ministrów Mateusza Morawieckiego – sekretarz stanu Pani Anny Schmidt-Rodziewicz, Konsula RP w Grodnie Pana Jarosława Książka z małżonką, weteranów Armii Krajowej z Panią płk Weroniką Sebastianowicz na czele oraz delegacją szeregu oddziałów Związku Polaków na Białorusi na czele z Panią Prezes Andżeliką Borys, przedstawicieli społeczności polskiej na Białorusi oraz delegacji z Polski.

Uroczystość na cmentarzu w Surkontach rozpoczęła się od mszy polowej ku czci poległych żołnierzy AK, koncelebrowanej pod przewodnictwem ks. Andrzeja Rodziewicza. Po jej zakończeniu rozpoczęły się uroczyste obchody 75 rocznicy starcia wojsk AK z NKWD. Pamiątkowy ryngraf od naszej organizacji i Okręgu Wileńsko-Nowogródzkiego ŚZŻAK z okazji 75 rocznicy zaprzysiężenia w szeregi Armii Krajowej otrzymała Pani płk Weronika Sebastianowicz. Następnie Kresowymi Krzyżami Pamięci naszego Stowarzyszenia za postawę patriotyczną, prace na rzecz podtrzymania historii, kultury i tradycji  na dawnych Kresach Wschodnich II RP zostali odznaczeni :

Na wniosek Kapituły Złoty Kresowy Krzyż Pamięci otrzymali Pani Andżelika Borys oraz Pan Stanisław Uszakiewicz.

Na wniosek Pani Andżeliki Borys – Prezes Związku Polaków na Białorusi uchwałą Kapituły Srebrnym Kresowym Krzyżem Pamięci wyróżnieni zostali :

1.Kazimierz  Choder

2.Halina Żegzdryń

3.Helena Marczukiewicz

4.Alina Jaroszewicz

5.Maria Tiszkowska

6.Andrzej Sobol

7.Teresa Pietrowa

8.Maria Łukoszko

9.Teresa Mielko

10.Andrzej Poczobut

  1. Irena Biernacka

12.Maciej Wróblewski

13.Denis Zwonik

W dalszej części uroczystości list Prezesa Rady Ministrów Pana Mateusza Morawieckiego do uczestników obchodów w Surkontach odczytała Pani Minister Rodziewicz. Po niej głos kolejno zabrali : Konsul Generalny RP Jarosław Książek, Pani płk Weronika Sebastianowicz, Prezes Andżelika Borys, Kazimierz Krajewski – Prezes ŚZŻAK Okręgu Wileńsko–Nowogródzkiego oraz Pan Artur Kondrat – Prezes naszego Stowarzyszenia. Uroczystość zakończył występ Pana Macieja Wróblewskiego, który zaśpiewał po raz pierwszy pieśń napisaną przez siebie ku czci żołnierzy poległych w Surkontach oraz uroczyste złożenie wieńców i zapalenie zniczy pamięci. W czasie trwania całej uroczystości wartę honorową przy poszczególnych mogiłach sprawowali harcerze.

Następnie uczestnicy obchodów udali się do polskiej społecznej szkoły podstawowej w Lidzie, gdzie mieli okazję zobaczyć występ dzieci z miejscowej szkoły przy  ZPB w Lidzie, zespołu z Radunia ZPB Lida oraz zespołu dorosłych artystów z oddziału ZPB w Lidzie. Po krótkiej przerwie na poczęstunek widzowie obejrzeli także koncert „Pamiętajmy o bohaterach” barda Macieja Wróblewskiego oraz Weroniki Zdzieborskiej – laureatki konkursu wokalnego I Międzynarodowego Festiwalu Pieśni Pamięci „Walczącym o Niepodległość” zorganizowanego w 2017 r. przez nasze Stowarzyszenie. Poruszające pieśni zakończyły pierwszy dzień obchodów 75 rocznicy bitwy pod Surkontami.

W niedzielę, 18.09.2019 r., delegacje organizatorów uczestniczyły w polskiej mszy świętej w Kościele Podwyższenia Krzyża Świętego w Lidzie, a następnie odwiedziły szereg miejsc pamięci o żołnierzach Armii Krajowej, gdzie złożyły wiązanki kwiatów i zapaliły znicze. Odwiedziliśmy cmentarze z kwaterami żołnierzy Armii Krajowej w : Jancewiczach, Wawiórce, Starych Wasiliszkach, Niecieczy, Krupowie oraz na Cmentarzu Lotników w Lidzie.

W tym czasie inna część naszej delegacji zorganizowała w społecznej Szkole Podstawowej w Lidzie warsztaty historyczne dla polskich dzieci, młodzieży i dorosłych na temat wojny polsko-bolszewickiej 1920 r. oraz przypadającej niebawem 80 rocznicy wybuchu II wojny światowej. Serce cieszyły bardzo dobre wyniki wszystkich drużyn w kończącym warsztaty quizie z historii Polski. Gratulujemy jeszcze raz ich uczestnikom !

Całość obchodów zakończyło Ognisko Pamięci. Następnego dnia powróciliśmy do Polski.

Zwieńczeniem obchodów 75 rocznicy bitwy pod Surkontami i naszego projektu „Surkonty 2019 – Pamiętajmy o Bohaterach” było opublikowanie na podstronie internetowej naszego Stowarzyszenia tematycznego portalu edukacyjnego o bitwie, Nowogródzkiej AK i poległych w niej żołnierzach, powstałego we współpracy z Fundacją Pomocy i Więzi Polskiej „Kresy RP” oraz Okręgiem Wileńsko-Nowogródzkim ŚZŻAK. Serdecznie zapraszamy Państwa do odwiedzenia portalu : https://armiakrajowa-lagiernicy.pl/surkonty/

Zarząd Stowarzyszenia dziękuje bardzo współorganizatorom obchodów, a także Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego za dofinansowanie zadania ze środków Funduszu Promocji Kultury. Sponsorem projektu była firma PZU S.A.